حرم مطهر امام رضا

حرم مطهر امام رضا (ع) محل دفن امام هشتم شیعیان در شهر مشهد واقع شده است. این حرم از مهم ترین جاذبه های تاریخی کشور ایران و جهان اسلام می باشد. سالانه بیش از 28 میلیون زائر به این مکان مقدس مشرف می شوند. حرم رضوی مجموعه ای از مساجد، صحن ها، رواق ها، آرامگاه ها، موزه ها و کتابخانه را در خود جای داده است.

تاریخچه حرم رضوی:

• پس از شهادت امام رضا(ع) در سال 203 هـ.ق، پیکر پاکشان کنار قبر هارون الرشید به خاک سپرده شد.
• بنابراین آرامگاه اولیه حضرت همان بقعه هارون الرشید بود که توسط مأمون عباسی(قاتل ایشان) برای پدرش ساخته شده بود.
• در سال 400هـ.ق سلطان محمود غزنوی دستور به بازسازی بقعه داد.
• پس از صدمات فروان در سال 548، توسط سلجوقیان بنا مرمت و گنبدی کاشی کاری شده و مناره ای کنارش روی قبه ساخته شد.
• با حمله چنگیز مغول به خراسان بقعه دچار ویرانی و غارت شد، سپس سلطان محمد خدابنده در تعمیر آن کوشید.
• در دوره تیموریان حرم به کوشش شاهرخ تیموری و همسرش گوهرشاد بیگم توسعه قابل توجهی را پیدا کرد.
• در سال 821هـ.ق مسجد گوهرشاد که نخستین مسجد جامع مشهد بود ساخته شد.
• در اطراف حرم نیز مدرسه پریزاد، مدرسه بالاسر و مدرسه دودرب ساخته شدند.
• ایوان طلا در زمان سلطان حسین بایقرا و صحن انقلاب در زمان شاه عباس اول ساخته شدند.
• در دوره شاه طهماسب صفوی مناره های گنبد طلاکاری و مرمت شدند.
• در سال 932هـ.ق خشت های کاشی روی گنبد با خشت های طلا تعویض شدند اما در شورش عبدالمومن خان ازبک مورد غارت قرار گرفتند.
• در سال 1010هـ.ق شاه عباس دستور تجدید بنا را داد. در دوره او ایوان ها، غرفه ها و سردرها احداث گردیدند.
• به دستور نادرشاه افشار در سال 1144هـ.ق یک پوشش هشت ضلعی طلاکاری شده روی مقبره قرار گرفت.
• در سال 1233هـ.ق صحن آزادی به دستور ناصرالدین شاه قاجار به مجموعه حرم رضوی اضافه شد.
• در زمان محمدرضا پهلوی طرح توسعه حرم در دستورکار قرار گرفت.
• در سال 1353هـ.ش خشت های طلایی گنبد را برای شفافیت بیشتر مجددا آب طلا دادند.
• پس از انقلاب اسلامی طرح توسعه حرم با جدیت بیشتری دنبال شد.
• صحن های جمهوری اسلامی، هدایت، جامع رضوی، کوثر و رواق امام خمینی در این دوره احداث گردیدند.

معماری حرم رضوی:

حرم مطهر امام رضا شامل مجموعه ای از صحن ها، رواق ها، ایوان ها، مناره ها، گنبد و ضریح می باشد.

صحن ها

• صحن فضایی باز هست که توسط رواق ها و ایوان های پیرامونش محصور شده است.
• مجموع مساحت صحن های حرم رضوی 225 مترمربع می باشد.
• صحن های انقلاب و آزادی دو صحن تاریخی حرم مطهر را تشکیل می دهند.
• صحنه ای جمهوری اسلامی و قدس بعد از انقلاب 57 احداث شدند.
• صحن های جامع رضوی، کوثر، غدیر و هدایت در طرح توسعه حریم رضوی ساخته شدند.

صحن جامع رضوی بزرگ ترین صحن حرم است که در جنوب آن واقعا شده است