قلعه پرتغالی‌های چابهار
زمانی که مناطق جنوبی کشورمان به تصرف پرتغالی‌ها در آمده بود، آنها در برخی نقاط مهم و استراتژیک جنوب ایران قلعه هایی ساختند. قلعه پرتغالی های چابهار یکی از آن هاست که در 5 کیلومتری شمال غربی این شهر قرار دارد.
معرفی و تاریخچه:
قلعه پرتغالی های چابهار به دلیل قرارگیری در سواحل روستای تیس، به قلعه پرتغالی های تیس یا قلعه تیس نیز شناخته می‌شود.
دلیل ساخت قلعه مکانی جهت پناه گرفتن مردم محلی در صورت بروز شورش یا حمله دشمنان بوده است.
به دلیل گذشت زمان، متاسفانه امروزه فقط ویرانه‌هایی از قلعه پرتغالی‌های تیس باقی مانده.
این قلعه در دوران مختلف مورد بازسازی و مرمت قرار گرفته است.
حتی آثاری از معماری و تزیینات دوران قاجار نیز در این بنا مشاهده می‌گردد.
قلعه تیس بر بالای بلندی در حد فاصل کوه‌های پیل بند و شهبازبند قرار دارد.
قبل از حضور پرتغالی‌ها نیز از این بلندی به عنوان مکانی برای دیده‌بانی استفاده می‌شد.
قلعه تیس چابهار در سال 1354 در فهرست آثار ملی ایران ثبت گردید.
قلعه پرتغالی‌های چابهار
معماری:
قلعه پرتغالی‌های تیس در فاصله 500 متری از دریا و بر روی تپه‌ای که 55 متر از سطح آب فاصله دارد ساخته شده که سبب اشراف کامل قلعه بر اطراف خود بوده.
در زمان طوفانی بودن دریا، 4 برج که در 4 گوشه قلعه پرتغالی‌ها قرار داشته نقش فانوس دریایی را برای دریانوردان ایفا می‌کرده است.
این قلعه 54 متر طول و 26 متر عرض دارد.
نقشه قلعه بصورتی بوده که حیاط مرکزی در وسط قرار داشته و اتاق‌ها و حجره‌ها در سه ضلع اطراف آن قرار گرفته بودند.
ضلع سمت دریای عمان دو برج داشته که بهترین مکان قلعه برای دیده بانی به شمار می‌آمده.
بر روی برج سمت راست مناری وجود داشته که اکنون فقط حدود 5 متر از آن باقی مانده است.
تزیینات بکار رفته در منار آجری مربوط به دوران سلجوقی بوده.
نقش‌هایی از خط عربی و کوفی بر روی این منار مشاهده می‌شود.
هشتی قلعه که شبیه کاروانسراهای دوران صفوی است، به سختی قابل تشخیص هستند و در زمان شاه سلیمان صفوی ساخته شده است.
با وجود خرابی‌های بسیار، بخش‌هایی از قلعه مانند آب انبار و چاهی که در بیرون از قلعه ساخته شده قابل مشاهده هستند.
مصالح بکار رفته در ساخت آب انبار و چاه نامبرده، سنگ و ساروج و گچ بوده است.
همانطور که اشاره کردیم پرتغالی‌ها در چند نقطه از جنوب ایران قلعه‌هایی ساختند. قلعه پرتغالی‌ها در قشم و قلعه پرتغالی‌ها در جزیره هرمز از قلعه‌های ساخته شده توسط پرتغالی هاست.